Từ “Nam Tào” đến “Ghế nóng” Cục trưởng: Xuân Bắc và những thay đổi tại Cục Nghệ thuật biểu diễn

Từng là gương mặt quen thuộc trong các chương trình giải trí và sân khấu kịch, NSND Xuân Bắc đã chính thức chuyển mình sang một chương mới khi được bổ nhiệm vào vị trí Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn vào cuối năm 2024. Nhiều netizen nhanh chóng xôn xao, thậm chí có sự nhầm lẫn giữa chức danh mới này với Cục Điện ảnh, nhưng thực tế, vai trò mới của ông đang tạo ra những chuyển động mạnh mẽ trong việc kiểm soát các nội dung "lệch chuẩn" trên không gian mạng và sân khấu truyền thống [1], [4].

Ảnh: Xuân Bắc tại buổi làm việc về phương án chấn chỉnh văn hóa nghệ thuật.

Bước chuyển mình từ sân khấu sang “ghế nóng” quản lý

Chiều ngày 30/10/2024, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông đã trao quyết định bổ nhiệm NSND Xuân Bắc – người từng giữ chức Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam – trở thành Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn [1]cucnghethuatbieudien.gov.vn. Sự kiện này nằm trong đợt điều động, bổ nhiệm 7 cán bộ thuộc diện Ban Cán sự đảng quản lý theo Nghị quyết số 55-NQ/BCSĐ [1]cucnghethuatbieudien.gov.vn.

Nếu bạn vẫn đang thắc mắc tại sao netizen lại gọi đây là "vụ việc", thì câu trả lời nằm ở tầm ảnh hưởng và độ phủ sóng của chính tên tuổi Xuân Bắc. Từ một nghệ sĩ chiếm sóng màn ảnh nhỏ, việc anh chuyển sang vai trò "cầm cân nảy mực", trực tiếp quản lý các hoạt động biểu diễn và nghệ thuật quốc gia là một bước đi khá đột ngột. Đối với Gen Z, đây không chỉ là câu chuyện bổ nhiệm nhân sự thông thường, mà là sự thay đổi "tư duy" trong công tác quản lý văn hóa, khi một người trong cuộc, vốn thấu hiểu thị trường giải trí, nay lại nắm vai trò điều chỉnh hành lang pháp lý [5]voz.vn.

"Bàn tay sắt" với các nội dung phản cảm

Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Cục trưởng Xuân Bắc đã không "ngủ quên" trên danh tiếng. Một trong những động thái quyết liệt nhất là việc phối hợp cùng ông Lê Quang Tự Do (Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử) để rà soát, chấn chỉnh các nội dung lệch chuẩn [3]facebook.com.

Trong các phát ngôn gần đây, ông khẳng định một quan điểm cứng rắn: "Nghệ thuật là cuộc sống, sân khấu là cuộc đời nhưng cuộc sống đó phải được chọn lọc mới trở thành nghệ thuật. Những biểu hiện phản cảm trong ca từ, trang phục, ngôn ngữ… đi ngược thuần phong mỹ tục đều phải bị xử lý nghiêm khắc" [3]facebook.com. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Cục Nghệ thuật biểu diễn dưới thời tân Cục trưởng sẽ "bật đèn đỏ" với các nội dung rác, các bài hát, clip TikTok hay các show diễn có yếu tố câu view rẻ tiền [2]vietnamnet.vn, [3]facebook.com. Tinh thần này nhận được nhiều sự ủng hộ, khi môi trường giải trí hiện nay đang có quá nhiều "nội dung bẩn" núp bóng sáng tạo nghệ thuật. 🎭

Tác động nào cho Gen Z và sự sáng tạo?

Việc một người làm nghệ thuật lâu năm như Xuân Bắc đứng đầu cơ quan quản lý mang lại cả hy vọng lẫn áp lực cho giới trẻ sáng tạo nội dung. Chúng ta không chỉ nói về phim ảnh hay ca nhạc, mà là về giới hạn của sự tự do biểu đạt. Nhiều bạn trẻ lo ngại liệu sự "chọn lọc" mà Cục trưởng nhắc tới có làm bó hẹp không gian sáng tạo vốn rất "mở" và "phá cách" của thế hệ mới hay không.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ tích cực, sự chuẩn hóa này có thể giúp sàn lọc lại chất lượng giải trí, tạo sân chơi công bằng cho những nghệ sĩ thực sự có năng lực thay vì những gương mặt chỉ nổi lên nhờ "chiêu trò" [3]facebook.com. Đây cũng là một phép thử cho vị tân Cục trưởng: làm sao để vừa giữ được sự rạch ròi trong quản lý, vừa không làm mất đi hơi thở nghệ thuật đương đại đầy năng động của thế hệ Z. Trận chiến với văn hóa "độc hại" trên mạng xã hội chỉ mới bắt đầu, và chắc chắn cái tên Xuân Bắc sẽ còn xuất hiện nhiều trong các đợt thanh lọc sắp tới.