Từ áp lực "điểm số" đến khát vọng "làm chủ công nghệ": Có phải chúng ta đang cần một cuộc "F5" tư duy khổng lồ?

Bạn ơi, tối qua Đà Nẵng chính thức công bố điểm thi lớp 10, chắc hẳn không khí lúc này đang "nóng" hơn bao giờ hết, nhỉ? 🌡️ Dù là các sĩ tử đang hồi hộp check điểm chuẩn trường Phan Châu Trinh (vẫn dẫn đầu với 35,5 điểm) hay đang loay hoay với những con số điểm thi chưa như ý, thì có một sự thật chúng mình nên cùng nhìn nhận: Cuộc đua không chỉ dừng lại ở giấy báo nhập học.

Trong lúc chúng ta đang bàn tán về việc gần 55% bài thi Toán dưới trung bình, hay lo ngại về những đợt dịch F0 quay trở lại bắt buộc các trường phải "xây rào" chắn Covid, thì ở một "vũ trụ" khác, các bác, các cô chú ở Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang đau đầu với một bài toán mang tầm quốc gia: Đổi tư duy vận hành các phòng thí nghiệm (PTN) trọng điểm [6][7]. Nghe thì xa vời, nhưng thực ra nó "đụng chạm" trực tiếp đến tương lai công việc của tụi mình đấy!

Chuyện các phòng thí nghiệm "cũ kỹ" và giấc mơ "chiến lược"

Việt Nam mình hiện có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia [6]. Nghe thì hoành tráng, nhưng thực tế nhiều nơi đang gặp cảnh "bình cũ rượu cũ": thiết bị từ thời 2000-2010 đã quá "cổ", trong khi công nghệ thế giới thì thay đổi chóng mặt từng ngày [6].

Trước đây, chúng mình hay có tư duy "mua thiết bị là xong", cứ đổ tiền vào xây phòng ốc [6]. Nhưng giờ đây, Bộ KH&CN đã quyết định "quay xe", chuyển hẳn sang tư duy mới: Không chỉ là xây hạ tầng, mà phải xây dựng "phòng thí nghiệm chiến lược" [6][8]. Điều này nghĩa là gì?

• Lấy con người và công nghệ làm trung tâm: Không còn là kho chứa máy móc, mà là nơi thực sự tạo ra sản phẩm [6][7].
• Tập trung vào thứ thế giới đang cần: Thay vì chỉ tập trung vào các lĩnh vực truyền thống, giờ phải hướng tới chip bán dẫn, điện toán hiệu năng cao, robot thông minh, hay AI... – những thứ cực "hot" và là tương lai [6][9][10].
• Kết nối "3 nhà": Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp. Doanh nghiệp sẽ vào cuộc, đặt bài toán, góp vốn vận hành (tối thiểu 20%) để những gì nghiên cứu ra không để "đắp chiếu" mà phải đưa được ra thị trường [7][8].

Tại sao chúng mình phải quan tâm?

Nhiều bạn sẽ bảo: "Sao mình phải quan tâm chuyện làm lab, mình đâu phải nhà nghiên cứu?". Sai lầm nha!

Thứ nhất, việc đổi mới tư duy này chính là con đường để Việt Nam thoát khỏi cảnh "gia công" công nghệ. Khi các phòng lab quốc gia mạnh lên, đó là lúc những "siêu nhân" công nghệ tương lai (có thể là bạn) sẽ có đất diễn ngay trên sân nhà, không cần phải đi đâu xa để học hỏi hay thực thi những ý tưởng điên rồ của mình [9][10].

Thứ hai, nhìn cách các bác đang "bắt buộc" phải thay đổi tư duy vận hành, chúng mình cũng rút ra bài học cực lớn cho bản thân: Sống là phải linh hoạt. Dù là thi cử hay trong cuộc sống, khi thấy phương pháp cũ đã cạn kiệt năng lượng hoặc không mang lại kết quả, đừng ngại "F5" lại tư duy. Đừng chỉ học để thi, hãy học để làm chủ kỹ năng.

💡 Liên quan gì tới bạn?

• Với các bạn sắp vào 10: Điểm số chỉ là bước đệm. Dù điểm cao hay thấp, quan trọng là khả năng tự học của bạn sau ngày hôm nay. Hãy bắt đầu tìm hiểu về những công nghệ mới thay vì chỉ cày cuốc lý thuyết.
• Với các bạn sinh viên: Nếu bạn đam mê nghiên cứu, hãy nhìn vào hướng đi của các PTN trọng điểm mà Bộ đang quy hoạch. Đó chính là "địa chỉ vàng" để bạn rèn luyện và săn học bổng, cơ hội việc làm sau này.
• Một chút "F5" tư duy: Hãy tập làm quen với tư duy "giải quyết vấn đề thực tế". Đừng đợi đến khi có PTN xịn, hãy bắt đầu từ việc tạo ra những sản phẩm ứng dụng nhỏ trong học tập, cuộc sống.
• Giữ sức khỏe: Dịch bệnh vẫn còn đó, "xây rào" trong trường là để bảo vệ bạn. Hãy chăm sóc bản thân thật tốt, mùa thi cử này đừng để "ngã ngựa" vì sức khỏe nhé!